Imbuhan/akhiran -an pada bahasa Jawa Tulungagungan
Bahasa Jawa Tulungagungan mempunyai ciri khas pada tata bahasanya, contohnya akhiran -an pada akhir kosakata yang digunakan untuk menggantikan kosakata yang seharusnya ada di depan, ini juga yang membuat bahasa Jawa Tulungagungan kalimatnya bisa dibolak-balik, tanpa harus selalu mengikuti jejer-wasesa-lesan, berikut adalah contoh kalimatnya:
**Aku wis luwe > luwe aku wis-an
Kalimat di atas menunjukkan bahwa “aku wis luwe” yang berarti “aku sudah lapar” dapat dibalik susunannya menjadi “lapar aku sudah-an”, namun maknanya tetap sama, yakni “aku sudah lapar”, bisa juga dibuat menjadi “wis luwe aku”.
**Aku wis turu > turu aku wisan
Artinya: “aku sudah tidur”, bentuk lain: “wis turu aku”
**Awakmu kok malih pinter > kok pinter awakmu malihan
bentuk lain: “awakmu malih pinter kok-an”, “kok malih pinter awakmu”, "awakmu kok pinter malihan"
Kalimat ini berarti “kamu kok pintar sekarang/kamu kok jadi pintar”
**Klambiku malih reged > reged klambiku malihan
Artinya: “bajuku jadi kotor”, bentuk lain: “malih reged klambiku”, "klambiku reged malihan"
**Awakmu arep nyandi? > nyandi awakmu arepan?
Artinya “kamu mau kemana?”, bentuk lainnya adalah “arep nyandi awakmu?”, “awakmu nyandi arepan?”
**Awakmu arep mangan ta? > mangan ta awakmu arepan?
Artinya: “kamu mau/akan makan kah?”, bentuk lain: “arep mangan ta awakmu?”
**Kudu nggawa buku 3 ye? > nggawa buku 3 ye kuduan?
Artinya: “harus bawa buku 3 kah?"
**Kudu njupuk saiki ye? > njupuk saiki ye kuduan?
Artinya: "harus ambil sekarang kah?”
**Mumpung sik esuk i lho > sik esuk i lho mumpungan
Artinya: "selagi masih pagi ini lho"
**Mumpung sik akeh > sik akeh mumpungan
Artinya: "selagi masih banyak"
**Udane nyelot deres > udane deres nyelotan
Artinya: "hujannya semakin deras"
**awakmu kok såyå ayu > awakmu kok ayu såyå-an
Artinya: "kamu kok semakin cantik"
nyelot = såyå
**Karèk nggarap sêng matematika thok > nggarap sêng matematika thok karék-an
Artinya: “tinggal ngerjain yang matematika doang”
**Karèk awakmu dhemen apa ndhak? > awakmu dhemen apa ndhak karék-an?
Artinya: “Tinggal kamunya suka apa nggak?”
Maksudnya, misal kita sudah membelikan baju pada seseorang, lalu kita berkata “aku beliin kamu baju, tapi tinggal kamunya, suka apa nggak”
**Aku sik wareg > wareg aku sik-an
Artinya: “aku masih kenyang”, bentuk lain: “sik wareg aku”
**Sik urung mulih > urung mulih sik-an
Artinya: “masih belum pulang”
**mesthi dolan mahku > dolan mahku mesthian
Artinya: selalu main ke rumahku
**dhek'e mesthi gelem > gelem dhek'e mesthian
Artinya: “dia pasti/selalu mau”, bentuk lain: “mesthi gelem dhek'e”, “dhek'e gelem mesthian”
**mèk enek loro > enek loro mék an
Artinya: “cuma ada dua”
**regane gúr 5.000 > regane 5.000 guran
Artinya: “harganya cuma 5.000”
mèk = gúr
**terus, aku nggae apa? > aku nggae apa trusan?
Artinya: “lalu, aku pake apa dong?”
**lha cut piye? > lha piye cutan?
Artinya: “trus gimana dong?”
cut = terus
**iki lho yå kangge > iki kangge lho yoan
Artinya: “ini juga terpakai”
**Aku ya sik urung gae > aku sik urung gae yoan
Artinya: “aku juga masih belum bikin”
**Kadhúng tak kirim > tak kirim kadhungan
Artinya: “terlanjur ku kirim”
**Kadhung ora tak jupuk kabeh > ora tak jupuk kabeh kadhungan
Artinya: “terlanjur tidak ku ambil semua”
**Engko selak ditumpuk > engko ditumpuk selak'an
Artinya: “nanti keburu dikumpulin”, bentuk lain: “selak ditumpuk engko”
Selak ditinggal > ditinggal selak'an
Artinya: “keburu ditinggal”
**Dhek'e panggah nesu > nesu dhek'e panggahan
Artinya: “dia tetap marah”, bentuk lain: “panggah nesu dhek'e”, “dhek'e nesu panggahan”
**Aja panggah omong ae! > aja omong ae panggahan!
Artinya: “jangan bicara mulu”
**Gek aku pas ra ndhuwe dhuit > gek aku ra ndhuwe dhuit pasan
Artinya: “dah gitu aku pas nggak punya duit”
**Pas aku numpak sepedha > aku numpak sepedha pas-an
Artinya: “pas aku naik sepedha”
**Nyatuk oleh kabeh o > oleh kabeh o nyatuk-an
Artinya: “memang dapat semua lho”
**ancen pinter dhek'e > pinter dhek'e ancen-an
Artinya: “memang pandai dia”
nyatuk = ancèn
**wis badha mangan ye? > wis mangan ye badha-an?
Artinya: “sudah pada makan kah?”
**badha arep dolan ye? Arep dolan ye badha-an?
Artinya: “pada mau hangouts kah?”
**sampek sore ye? > sore ye sampek-an?
Artinya: “sampai sore kah?
**aku nganti mumet > mumet aku ngantian
Artinya: "aku sampai pusing
sampek = nganti
**aku rodok samar > samar aku rodok an
Artinya: "aku agak kuwatir"
**dhek'e rodok mumet > mumet dhek'e rodok an
Artinya: "aku agak pusing"
**malah apik o > apik o malahan
Artinya: "malah bagus loh"
**lha dhek'e mandar nesoni aku > lha dhek'e nesoni aku mandaran
Artinya: "dia malah memarahiku"
malah = mandar
**Ngko dadak download aplikasi office > Ngko download aplikasi office dadak-an
Artinya: "nanti pake download aplikasi office segala"
**Apa dadak kon ngeprint ta? > Apa kon ngeprint ta dadak-an?
Artinya: "apa harus ngeprint segala?"
**Aku meh tibå > Tiba aku meh-an
Artinya: aku hampir jatuh
**Wis meh mari > Wis mari meh-an
Artinya: "udah hampir selesai"
**Kok ra ndang dibalekne tå? > kok ndak dibalekne ta ndangan?
Artinya: "kok nggak segera dikembalikan ya?"
**Wonge ngko ndang teka lho > wonge ngko teka lho ndangan
Artinya: "orangnya nanti segera tiba loh"
**dhèk e amen dolan mahku > dhèk e dolan mahku amenan
Artinya: "dia acapkali main ke rumahku"
**åjå amèn nelpuni aku è > aja nelpuni aku è aménan
Artinya: "jangan telpon aku melulu"
**Karo iki mbarang > iki mbarang karoan
Artinya: "sama yang ini juga"
**ambik åpå nèh? > åpå nèh ambik-an?
Artinya: "sama apa lagi?"
karo = ambik
**dhèk e langsung nesu > dhek e nesu langsungan
Artinya: "dia langsung marah"
**ya aku langsung mulih > ya mulih aku langsungan
Artinya: "ya aku langsung pulang"
**gek wakmu nêng kånå arep nyapå? > wakmu nêng kånå arep nyapå gek-an?
**Gek ora enek sing ngeterne > ra enek sing ngeterne gek-an
*kan-an
*kok-an
*ben-an
Itu lah penjelasan singkat mengenai imbuhan -an pada beberapa kosakata dalam Bahasa Jawa Tulungagungan, namun tidak semua kosakata bisa ditambah -an seperti di atas, penjelasan di atas hanya pada kosakata yang sering dipakai saja, semoga bermanfaat ><

Komentar
Posting Komentar