Imbuhan/akhiran -an pada bahasa Jawa Tulungagungan


Bahasa Jawa Tulungagungan mempunyai ciri khas pada tata bahasanya, contohnya akhiran -an pada akhir kosakata yang digunakan untuk menggantikan kosakata yang seharusnya ada di depan, ini juga yang membuat bahasa Jawa Tulungagungan kalimatnya bisa dibolak-balik, tanpa harus selalu mengikuti jejer-wasesa-lesan, berikut adalah contoh kalimatnya:


**Aku wis luwe > luwe aku wis-an

Kalimat di atas menunjukkan bahwa “aku wis luwe” yang berarti “aku sudah lapar” dapat dibalik susunannya menjadi “lapar aku sudah-an”, namun maknanya tetap sama, yakni “aku sudah lapar”, bisa juga dibuat menjadi “wis luwe aku”.

**Aku wis turu > turu aku wisan

Artinya: “aku sudah tidur”, bentuk lain: “wis turu aku


**Awakmu kok malih pinter > kok pinter awakmu malihan

bentuk lain: awakmu malih pinter kok-an”, “kok malih pinter awakmu”, "awakmu kok pinter malihan"

Kalimat ini berarti “kamu kok pintar sekarang/kamu kok jadi pintar”

**Klambiku malih reged > reged klambiku malihan

Artinya: “bajuku jadi kotor”, bentuk lain: “malih reged klambiku”, "klambiku reged malihan"


**Awakmu arep nyandi? > nyandi awakmu arepan?

Artinya “kamu mau kemana?”, bentuk lainnya adalah “arep nyandi awakmu?”, “awakmu nyandi arepan?”

**Awakmu arep mangan ta? mangan ta awakmu arepan?

Artinya: “kamu mau/akan makan kah?”, bentuk lain: “arep mangan ta awakmu?


**Kudu nggawa buku 3 ye? > nggawa buku 3 ye kuduan?

Artinya: “harus bawa buku 3 kah?"

**Kudu njupuk saiki ye? > njupuk saiki ye kuduan?

Artinya: "harus ambil sekarang kah?”


**Mumpung sik esuk i lho > sik esuk i lho mumpungan

Artinya: "selagi masih pagi ini lho"

**Mumpung sik akeh > sik akeh mumpungan

Artinya: "selagi masih banyak"


**Udane nyelot deres > udane deres nyelotan

Artinya: "hujannya semakin deras"

**awakmu kok såyå ayu > awakmu kok ayu såyå-an

Artinya: "kamu kok semakin cantik"

nyelot = såyå


**Karèk nggarap sêng matematika thok > nggarap sêng matematika thok karék-an

Artinya: “tinggal ngerjain yang matematika doang”

**Karèk awakmu dhemen apa ndhak? > awakmu dhemen apa ndhak karék-an?

Artinya: “Tinggal kamunya suka apa nggak?”

Maksudnya, misal kita sudah membelikan baju pada seseorang, lalu kita berkata “aku beliin kamu baju, tapi tinggal kamunya, suka apa nggak


**Aku sik wareg > wareg aku sik-an

Artinya: “aku masih kenyang”, bentuk lain: “sik wareg aku”

**Sik urung mulih > urung mulih sik-an

Artinya: masih belum pulang”


**mesthi dolan mahku > dolan mahku mesthian

Artinya: selalu main ke rumahku

**dhek'e mesthi gelem > gelem dhek'e mesthian

Artinya: “dia pasti/selalu mau”, bentuk lain: “mesthi gelem dhek'e”, “dhek'e gelem mesthian”


**mèk enek loro > enek loro mék an

Artinya: “cuma ada dua”

**regane gúr 5.000 > regane 5.000 guran

Artinya: “harganya cuma 5.000”

mèk = gúr


**terus, aku nggae apa? > aku nggae apa trusan?

Artinya: “lalu, aku pake apa dong?”

**lha cut piye? > lha piye cutan?

Artinya: “trus gimana dong?”

cut = terus


**iki lho yå kangge > iki kangge lho yoan

Artinya: “ini juga terpakai”

**Aku ya sik urung gae > aku sik urung gae yoan

Artinya: “aku juga masih belum bikin”


**Kadhúng tak kirim > tak kirim kadhungan

Artinya: “terlanjur ku kirim”

**Kadhung ora tak jupuk kabeh > ora tak jupuk kabeh kadhungan

Artinya: “terlanjur tidak ku ambil semua”


**Engko selak ditumpuk > engko ditumpuk selak'an

Artinya: “nanti keburu dikumpulin”, bentuk lain: “selak ditumpuk engko

Selak ditinggal > ditinggal selak'an

Artinya: “keburu ditinggal”


**Dhek'e panggah nesu > nesu dhek'e panggahan

Artinya: “dia tetap marah”, bentuk lain: “panggah nesu dhek'e”, “dhek'e nesu panggahan”

**Aja panggah omong ae! > aja omong ae panggahan!

Artinya: “jangan bicara mulu”


**Gek aku pas ra ndhuwe dhuit > gek aku ra ndhuwe dhuit pasan

Artinya: “dah gitu aku pas nggak punya duit”

**Pas aku numpak sepedha > aku numpak sepedha pas-an

Artinya: “pas aku naik sepedha”


**Nyatuk oleh kabeh o > oleh kabeh o nyatuk-an

Artinya: “memang dapat semua lho”

**ancen pinter dhek'e > pinter dhek'e ancen-an

Artinya: “memang pandai dia”

nyatuk = ancèn


**wis badha mangan ye? > wis mangan ye badha-an?

Artinya: “sudah pada makan kah?”

**badha arep dolan ye? Arep dolan ye badha-an?

Artinya: “pada mau hangouts kah?”


**sampek sore ye? > sore ye sampek-an?

Artinya: “sampai sore kah?

**aku nganti mumet > mumet aku ngantian

Artinya: "aku sampai pusing

sampek = nganti


**aku rodok samar > samar aku rodok an

Artinya: "aku agak kuwatir"

**dhek'e rodok mumet > mumet dhek'e rodok an

Artinya: "aku agak pusing"


**malah apik o > apik o malahan

Artinya: "malah bagus loh"

**lha dhek'e mandar nesoni aku > lha dhek'e nesoni aku mandaran

Artinya: "dia malah memarahiku"

malah = mandar


**Ngko dadak download aplikasi office > Ngko download aplikasi office dadak-an

Artinya: "nanti pake download aplikasi office segala"

**Apa dadak kon ngeprint ta? > Apa kon ngeprint ta dadak-an?

Artinya: "apa harus ngeprint segala?"


**Aku meh tibå > Tiba aku meh-an

Artinya: aku hampir jatuh

**Wis meh mari > Wis mari meh-an

Artinya: "udah hampir selesai"



**Kok ra ndang dibalekne tå? > kok ndak dibalekne ta ndangan?

Artinya: "kok nggak segera dikembalikan ya?"

**Wonge ngko ndang teka lho > wonge ngko teka lho ndangan

Artinya: "orangnya nanti segera tiba loh"


**dhèk e amen dolan mahku > dhèk e dolan mahku amenan

Artinya: "dia acapkali main ke rumahku"

**åjå amèn nelpuni aku è > aja nelpuni aku è aménan

Artinya: "jangan telpon aku melulu"


**Karo iki mbarang > iki mbarang karoan

Artinya: "sama yang ini juga"

**ambik åpå nèh? > åpå nèh ambik-an?

Artinya: "sama apa lagi?"

karo = ambik


**dhèk e langsung nesu > dhek e nesu langsungan

Artinya: "dia langsung marah"

**ya aku langsung mulih > ya mulih aku langsungan

Artinya: "ya aku langsung pulang"


**gek wakmu nêng kånå arep nyapå? > wakmu nêng kånå arep nyapå gek-an?

**Gek ora enek sing ngeterne > ra enek sing ngeterne gek-an


*kan-an

*kok-an

*ben-an


Itu lah penjelasan singkat mengenai imbuhan -an pada beberapa kosakata dalam Bahasa Jawa Tulungagungan, namun tidak semua kosakata bisa ditambah -an seperti di atas, penjelasan di atas hanya pada kosakata yang sering dipakai saja, semoga bermanfaat ><

Artikel saya di Tumblr

Komentar

Postingan populer dari blog ini

Penyempitan makna dalam Bahasa Indonesia

Nama lain Planet Venus

Persamaan Bahasa Jawa dan Bahasa di Filipina